Mogelijk chaos bij ruilen geld voor tijd

AMSTERDAM- De nieuwe mogelijkheid voor werknemers om verlofdagen te sparen kan tot chaos op de werkvloer leiden. Dat zegt M. Losekoot, directeur van adviesbureau Aigis, dat diverse bedrijven en zorginstellingen adviseert bij de invoering van verlofregelingen. Zijn bureau heeft in samenwerking met de Universiteit Leiden onderzoek gedaan naar de financiële en organisatorische gevolgen van de verlofmogelijkheid.

Steeds meer werknemers zullen loon of tijd opzij willen zetten om te sparen voor een langere periode van verlof, nu dat sinds 1 januari wettelijk mogelijk is. Maar bedrijven die regelingen hebben afgesproken of dat nog gaan doen, zijn zich niet altijd bewust van de gevolgen, zoals een personeelstekort.

"Verzorgings- en verpleeghuizen bijvoorbeeld", zegt Losekoot. "Die hebben per 1 januari in de cao afgesproken dat het personeel kan sparen voor verlof. Maar de instelling weten niet wat er op hen afkomt en hoeveel mensen er gebruik van willen maken." Zeker gezien het personeelstekort in de zorg is dat een risico, meent hij.

Zorginstellingen Ipse uit Nootdorp heeft een inventieve oplossing gevonden, verteld hij. "Daar hebben ze een flexpool opgericht met medewerkers die tijdelijk meer willen werken om zo eerder hun verlof te kunnen opnemen. Zij kunnen deels de verlofgangers vervangen."

Sinds 1 januari is het wettelijk mogelijk maximaal 10 procent van het bruto-jaarsalaris te sparen voor een langer verlof. Dat betekent niet automatisch dat alle werknemers daar recht op hebben. Werkgevers en werknemers kunnen er onderling afspraken over maken.

Personeel in de zorg is enthousiast, zo blijkt uit het onderzoek. Een derde van de werknemers in de gezondheidszorg wil graag wat loon opzijzetten om te sparen voor een langere periode van verlof. Als de werkgever bijpast zou zelfs 79 procent van de verzorgende er wat langer tussenuit willen. "Ze verkiezen het boven kinderopvang, pc-projecten, een fiets van de zaak of bijvoorbeeld kortingen op de hypotheek", zegt Losekoot.

"Vooral in beroepen waar de werkdruk hoog is, zoals verpleging, onderwijs, maar ook bijvoorbeeld bij de telefooncentrales van postorderbedrijven, is de behoefte groot. De werknemers denken zo te voorkomen dat ze opbranden."

 

Werknemers willen reizen en opvoeden

Als het aan de ondervraagde werknemers ligt, willen ze eens in de vier jaar een halfjaar verlof. De uitblaasperiode wordt liefst gebruik voor reizen, opvoeding van de kinderen of verzorging van naasten.

De overheid hoopt met het fiscaal aantrekkelijk maken van verlofsparen de combinatie van arbeid en zorg te stimuleren. Ook de Wet Financiering Loopbaanonderbreking is onlangs versoepeld. Die liep niet omdat werknemers zelf moesten regelen dat een uitkeringsgerechtigde hun werk tijdelijk zou overnemen.

Het ministerie van sociale zaken kan niet inschatten in hoeveel cao's verlofsparen strakst wordt afgesproken. De mogelijkheid past in die trend dat werknemers hun werktijden en arbeidsvoorwaarden steeds meer zelf kunnen invullen. Losekoot verwacht dat verlofsparen een grote vlucht gaat nemen in Nederland. "Werknemers willen graag meer vrije tijd en hebben daar geld voor over. Werkgevers moeten daar gezien de krapte op de arbeidsmarkt wel in meegaan."

Maar ook bedrijven hebben er baat bij, vindt hij. "Ze kunnen het ziekteverzuim terugdringen. Bovendien is het een manier om personeel te trekken en te behouden."

Zijn eigen bureau heeft ook al een regeling. "Bij ons sparen medewerkers voor ieder jaar dat ze in dienst zijn twee weken extra vakantie. Na vier jaar kunnen ze dus acht weken verlof opnemen bovenop hun vakantie van dat jaar. Wij betalen ze door. Dat stimuleert mensen om bij ons in dienst te blijven en niet al na drie jaar van baan veranderen, het populaire jobhoppen."

In het buitenland is opfrisverlof langer in opmars, weet Losekoot. "Bij Engelse advocatenkantoren is het verplicht om na een aantal jaren een opfrisverlof te nemen. Ook alle universiteiten in de Verenigde Staten bieden een verlofregeling."