Grenzen aan sabbatsverlof

5 vragen aan Bern Lestkeot

De nieuwe mogelijkheid om belastingvriendelijk te sparen voor verlof kan tot grote organisatorische problemen leiden. Dat zegt Bern Lestkeot, voorzitter van Stichting Loopbaanonderbreking. Uit onderzoek blijkt dat eenderde van de werknemers in de gezondheidszorg loon of dagen opzij wil zetten voor sabbatsverlof. Om chaos op de werkvloer te voorkomen, moeten bedrijven grenzen stellen aan verlofsparen.

1. Waarom wordt verlofsparen zo populair?

'Veel werknemers dromen al jaren van sabbatsverlof. Maar bijna niemand kon het betalen. Nu je jaarlijks tien procent van je inkomen belastingvrij mag sparen voor verlof, is het gemakkelijker. Werknemers willen gemiddeld een keer per vier jaar een half jaar verlof. Daar willen ze loon voor inleveren, blijkt uit ons onderzoek. Vooral in beroepen waar de werkdruk hoog is, zoals de verpleging, is het personeel enthousiast. Werknemers verwachten dat verlof burn-out kan voorkomen. De wereldreis staat nummer een op het verlanglijstje.'

2. Maar werkgevers hebben al zoveel moeite om aan personeel te komen.

'Bedrijven kunnen de behoefte aan verlof niet naast zich neerleggen. Ze hebben er zelf ook baat bij. Alleen al het vooruitzicht om er tussenuit te kunnen, kan het ziekteverzuim terugdringen. In de zorg is het een manier om personeel te behouden. In andere bedrijfstakken, zoals de automatisering, is sabbatsverlof een uitstekend middel om je positief te onderscheiden op de arbeidsmarkt. Bedrijven die regelingen afspreken, moeten zich wel bewust zijn van de gevolgen. Verzorgings- en verpleeghuizen bijvoorbeeld, hebben per 1 januari in de cao afgesproken dat het personeel kan sparen voor verlof. Ze realiseren zich niet dat ze grote risico's lopen als over vier jaar eenderde van het personeel met verlof wil.'

3. Wat raadt u aan om chaos te voorkomen?

'Bedrijven moeten tijdig in kaart brengen wie wanneer mee wil doen. Alleen dan kunnen ze vervanging regelen. Ze kunnen flexpools vormen van medewerkers die tijdelijk meer willen werken. Vooral jonge medewerkers willen graag extra uren draaien om eerder met verlof te kunnen. Waar het personeelstekort groot is, ontkom je er niet aan om vooral grenzen te stellen. Alleen verlof voor studie bijvoorbeeld, of een keer verlof per zeven jaar, of niet meer dan tien procent van de medewerkers van een afdeling tegelijk weg. Een van de meest effectieve maatregelen om het aantal verlofspaarders te beperken, is dat je ze geen functiegarantie geeft. Veel mensen haken af als ze niet zeker zijn dat ze hun oude functie weer op kunnen pakken na terugkeer.'

4. Door al die beperkingen is er voor werknemers straks geen lol meer aan.

'Beter een regeling met voorwaarden dan helemaal geen regeling. Als bedrijven teveel problemen verwachten, beginnen ze er niet aan. Dat zag je met de wet op de loopbaanonderbreking, die werd gewoon genegeerd. Voorwaarden stellen is dus in het belang van werknemers. Denk ook aan de collega's van verlofspaarders. Als zij voor het werk op moeten draaien, krijg je geen draagvlak.'

5. Wat kan de or doen?

'De ondernemingsraad kan inventariseren hoe groot de behoefte is en onder welke voorwaarden werknemers willen sparen. Als de or slim is, komt hij ook alvast met oplossingen om verwachte knelpunten te voorkomen. Minstens zo belangrijk is goede en tijdige voorlichting als de regeling er eenmaal is. Het zou toch doodzonde zijn als mensen hun gedroomde wereldreis niet kunnen maken omdat de verlofspaarregeling verstopt zit in een onleesbaar cao-boekje?'